Uszkodzenie stawu kolanowego – jak jego uniknąć i jak postępować gdy już wystąpi?

Urazy stawu kolanowego dotykają głównie sportowców i najczęściej przyjmują formę skręceń, stłuczeń lub naciągnięć i naderwań więzadeł. W przypadku wystąpienia uszkodzeń, niezwłocznie należy skonsultować się z ortopedą, który ustali odpowiedni program leczenia. Jakie ćwiczenia wykonywać, aby uchronić się przed urazem i jaką zastosować rehabilitację, gdy defekt już wystąpi?

Do uszkodzenia stawu kolanowego może przyczynić się nawet nieodpowiednie ułożenie nogi podczas chodu. Jeśli łydka zostanie ułożona nieprawidłowo w stosunku do uda, a nasze ciało nie może utrzymać równowagi, kolano „ucieknie” w bok, tworząc jednocześnie uraz stawu. W sytuacji, gdy krok wykonany był szybko i gwałtownie, z użyciem dużej siły, może nawet dojść do przerwania więzadła lub kilku więzadeł i uszkodzenia łąkotek. Jeśli krok był delikatny, uraz może przyjąć formę naciągnięcia lub naderwania więzadła lub uszkodzenia torebki stawowej.

Jak postępować przy wystąpieniu urazu stawu kolanowego?

Pierwszym krokiem jaki powinna wykonać osoba, u której powstał uraz kolana jest przyłożenie zimnego lodu lub mrożonki w bolesne miejsce – wyjaśnia ortopeda Jan Parawdowski ze Sport-Med Kraków. Ochłodzenie stawu kolanowego wpłynie na zmniejszenie objawów bólowych, likwidację obrzęku i zatrzymanie rozwoju krwiaka, który może wytworzyć się w stawie.

Warto pamiętać!

Zakazane jest przykładanie do stawu okładu rozgrzewającego! Ogrzewanie kolana może powodować powiększenie się obrzęku i wystąpienie silnego bólu! Nie wolno również okładać kolana kompresem z octem i altacetem. Takie działania również powodują podgrzewanie stawu i niekorzystnie wpłyną na leczenie.

Po zastosowaniu chłodzącego kompresu, należy natychmiast udać się do lekarza ortopedy, nawet w sytuacji, gdy uszkodzenie wydaje się niegroźne.

Rehabilitacja stawu kolanowego zaraz po urazie

W przypadku rehabilitacji stawu kolanowego po wystąpieniu urazu, ważne jest rozpoczęcie ćwiczeń już w domu. W pierwszej kolejności należy unieruchomić nogę, a następnie rozpocząć ćwiczenia izometryczne, polegające na napinaniu mięśnia czworogłowego (znajduje się nad kolanem).

Wyprostuj stopę, skieruj palce w stronę kolana, następnie delikatnie unoś nogę ku górze (jednak nie za wysoko). Jeśli prawidłowo wykonasz ćwiczenie, nie spowoduje ono żadnego bólu.

Rozpoczęcie rehabilitacji we wczesnym poziomie likwiduje ryzyko nieczynności (zaniku) mięśni.

Podczas wizyty u ortopedy, oprócz unieruchomienia nogi, lekarz ustala plan rehabilitacyjny, dopasowany adekwatnie do danego przypadku. Najczęściej stosuje się:

  • Pole elektromagnetyczne o dużej częstotliwości. Do stawu przykładane są głowice, które wytwarzają pole elektromagnetyczne, zmniejszające obrzęk i objawy bólowe.
  • Jonoforezę, która polega na przykładaniu do stawu dwóch elektrod. Jedna z nich jest nasączona lekiem przeciwbólowym lub przeciwzapalnym. Dzięki zastosowaniu urządzenia, pomiędzy elektrodami wytwarza się pole elektryczne, przenikające przez skórę bezpośrednio do zmienionego chorobowo miejsca.
  • Sonoforeza- zabieg podobny do jonoforezy, w którym stosowane są ultradźwięki, działające przeciwzapalnie i przeciwbólowo.
  • Prądy interferencyjne, które nakładają się na siebie pod skórą. Dzięki zastosowaniu 4 elektrod przyłożonych do chorego miejsca, następuje działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe.
  • Krioterapia, podczas której następuje wydobywanie się pary azotu, w temperaturze -160 st. C. Dzięki temu zabiegowi schładzane są tkanki, w skutek czego likwiduje się ból i stan zapalny.
  • Kinezyterapia, przyjmująca formę gimnastyki pod okiem rehabilitanta. Plan ćwiczeń dostosowany jest do rodzaju urazu.

Czas trwania rehabilitacji i skutki jej przerwania

Warto pamiętać, iż rehabilitacja stawu kolanowego może potrwać nawet kilka miesięcy. Zbyt krótkie lub przerwane leczenie może przynieść konsekwencje dla zdrowia pacjenta. W takich przypadkach choroba wciąż rozwija się i powoduje coraz to ostrzejsze objawy, niekiedy prowadzące do niemożności swobodnego poruszania się. Może dojść do stałego obrzęku, wysięku i całkowitego uszkodzenia stawu poprzez wytworzenie się trwałych zmian zwyrodnieniowych. W skutek tego powstają ostre bóle i ograniczenia sprawności ruchowej.

Warto zaznaczyć, że prawidłowe i długotrwałe podjęcie rehabilitacji, całkowicie wyeliminuje skutki nawrócenia się choroby. Naderwania i naciągnięcia więzadeł goją się całkowicie, nie pozostawiając po sobie śladu. Niestety większe urazy stawu kolanowego mogą być odczuwane po wielu latach, nawet gdy leczenie zostało przeprowadzone odpowiednio. Jeśli rehabilitacja kolana nie przynosi skutków to może konieczna być endoproteza kolana – http://www.sport-med.pl/leczenie/endoproteza-kolana.

Jakie ćwiczenia wykonywać w celu wzmocnienia stawu kolanowego po urazie?

Plan ćwiczeń został opracowany przez lekarza- Paulinę Krawczyk.

1. Zwiększenie stabilności stawu kolanowego

Stań na jednej nodze, drugą zgiętą w kolanie połóż na piszczeli na krześle lub taborecie, tak aby kolano wystawało poza jedną krawędź krzesła, a stopa poza drugą. Rękę oprzyj o udo lub oparcie krzesła. Powoli zginaj kolano nogi, na której stoisz tak, jakbyś chciał usiąść na zgiętej nodze. 10-20 cm nad nogą położoną na krześle zatrzymaj się i wróć do pozycji wyjściowej. Ćwiczenie powtórz od 10 do 20 razy.

2. Wzmacnianie zginaczy stawu kolanowego

Zrób wykrok do boku. Powinien być na tyle szeroki, na ile jest to możliwe z zachowaniem pełnej stabilności postawy. Dłonie oprzyj na udzie zgiętej nogi. Dbaj, żeby podczas ćwiczeń plecy były wyprostowane. Naciskaj na zgiętą nogę starając się pogłębić wykrok. W obu nogach powinieneś czuć rozciąganie, szczególnie w nodze wyprostowanej. Uważaj jednak, aby kolano zgiętej nogi nie przekroczyło linii stopy. Ćwiczenie powtórz od 10 do 20 razy.

3. Wzmacnianie prostowników stawu kolanowego

Stań w rozkroku, tak aby stawy barkowe znajdowały się dokładnie nad stawami kolanowymi. Ugnij nieco kolana i pochyl się nieco do przodu. Dbaj o to, żeby kręgosłup podczas ćwiczenia cały czas był prosty. W tej pochylonej pozycji wykonuj przysiady, ale maksymalnie do 90 stopni w stawie kolanowym. Wróć do pozycji wyjściowej. Ćwiczenie powtórz od 10 do 20 razy.

4. Rozciąganie tylnej strony stawu kolanowego

Ćwiczenie to możesz wykonywać sam, jeżeli masz wystarczająco dużo siły lub z pomocą drugiej osoby. Połóż się na plecach (na twardym łóżku, na podłodze na macie), unieś jedną nogę, zegnij ją w stawie biodrowym i kolanowym pod kątem 90 stopni. Druga noga wyprostowana leży swobodnie na podłodze. Ramiona wzdłuż tułowia. Wyprostuj maksymalnie nogę w stawie kolanowym, utrzymując dalej zgięcie w stawie biodrowym. Jeżeli możesz zwiększ rozciąganie poprzez przygięcie palców stopy w swoim kierunku. Ćwiczenie powtórz od 10 do 20 razy.

5. Wzmacnianie tylnych mięśni podudzia

Stań w rozkroku, ze stopami rozstawionymi na szerokość bioder. Podeprzyj się rękoma np. o krzesło, parapet. Stań na palcach unosząc pięty i wracaj do pozycji wyjściowej. Ćwiczenie powtórz od 10 do 20 razy.

6. Ćwiczenie ruchów ślizgowych w stawie kolanowym

Usiądź na krześle (ważne jest podparcie pleców oraz przestrzeń do manewrowania nogami) w normalnej pozycji – stopy postaw na podłodze, nogi zgięte w stawach kolanowych. Kostki, uda i kolana odsuń od siebie. Palce stóp pozostają w tym samym miejscu co były. Powoduje to wygięcie stóp do wewnątrz. Następnie w tej pozycji spróbuj przyciągnąć lekko do siebie uda, nie zmieniając położenia stóp i stawów kolanowych. Ćwiczenie powtórz od 10 do 20 razy.